قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى

3490

تاريخ الفي ( فارسى )

مؤيّد الدّين محاربه واقع شد . قتلغ طاقت مقاومت نياورده از پيش مؤيّد الدّين گريخت . مدينهء رى در دست مؤيّد الدّين افتاد . وزير ، عمّال خود را در رى گذارده متوجّه همدان شد . در اثناى راه خبر به وى رسيد كه قتلغ اينانج بر سر آوه رفته . مؤيّد الدّين نيز در عقب او روانهء آن صوب شد . و چون قتلغ اينانج خبر شنيد كه مؤيّد الدّين او را تعاقب كرده مىآيد و شحنهء آوه او را « 1 » به اندرون شهر نمىگذارد ، ناچار از آنجا متوجّه مدينهء كرج « 2 » شد و در اثناى راه در موضعى كه به دربند كرج اشتهار دارد فرود آمده بود كه مؤيّد الدّين رسيد ، و ميانهء ايشان نوبت ديگر نايرهء جدال و قتال اشتعال گرفت . اين نوبت نيز نسيم ظفر و نصرت بر پرچم علم مؤيّد الدّين وزيد و قتلغ اينانج به حال ابتر از معركه گريخته به جانبى بيرون رفت ، و مؤيّد الدّين مظفّر و منصور به همدان آمد . و در اين وقت ايلچى [ ى ] از جانب خوارزمشاه به همدان رسيد و مؤيّد الدّين را از گرفتن ولايت خوارزمشاه سرزنش بسيار نمود و گفت : « اين‌چنين حركات از تو لايق نبود . اكنون چون صادر شده مناسب آن است كه از كرده پشيمان شوى و دست از ولايت بازداشته به بغداد روى ، و الّا هرچه مىبينى از خودخواهى ديد . » وزير مؤيّد الدّين ازبس كه دماغ او اختلال يافته بود ، در جواب فرستادهء خوارزمشاه درشتى و غلظت نمود و به سخنان او التفات نكرد . و چون فرستادهء خوارزمشاه بازگشت آنچه از مؤيّد الدّين شنيده و ديده بود به عرض او رسانيد . عرق حميت و غيرت سلطنت خوارزمشاهى به حركت آمد . فى الحال از خوارزم [ 180 الف ] متوجّه همدان شد . اتّفاقا پيش از رسيدن خوارزمشاه به همدان ، در اوّل ماه شعبان سال آينده ، مؤيّد الدّين در همدان به مرض موت وفات يافت . در نيمهء دوّم شعبان خوارزمشاه به همدان رسيد و ميانهء لشكر خليفهء ناصر لدّين اللّه و خوارزمشاه در ظاهر همدان جنگ عظيم شد و بغداديان در آن محاربه آثار مردى و مردانگى نمودند . امّا چون سردار نداشتند ، كارى نساخته اكثر كشته شدند و باقى روى به هزيمت نهاده به جانب بغداد رفتند ، و خوارزمشاه باز بر همدان استيلا يافت . و ازبس كه از حركات مؤيّد الدّين قصّاب آزرده‌خاطر بود ، فرمود تا او را بعد از ده دوازده روز از قبر بيرون آورده سرش از بدن جدا ساخته به خوارزم فرستادند كه وى در معركهء جنگ كشته شده . و چون دو سه روز خوارزمشاه در همدان توقّف نمود ، از جانب خراسان خبرى رسيد كه در ساعت به رسم ايلغار متوجّه آن صوب گرديد ؛ چنانچه تفصيل آن در وقايع سال آينده مذكور خواهد شد ان شاء اللّه تعالى .

--> ( 1 ) . مراد ، قتلغ اينانج است كه شحنهء آوه - كه شحنهء وزير خليفه بود - مانع از ورود وى به شهر شد . ( 2 ) . متن : كوح .